Mabilisan na lang’to. Iyon lang ang naaalala ko, eh. Dahil for the meantime, iniwan namin ang aking mga abuwelo’t abuwela at nanirahan ang aking pamilya sa Baguio. Hayun! Nakarating nga ako sa mas malayo ng konti sa Caba – ang Lungsod ng Pino.

Sa Baguio ko ginugol ang kabuuan ng aking crucial years of growth and development, mula 0 – 8 years of age. Doon ako unang nakapagsalita. Humakbang. Namasyal sa mga parke. Nagka-isip ng konti. Nag-aral. Natutong magsulat at magbasa. Magkaroon ng kaibigan at ng crush. Makipaglaro at makipagharutan. At higit sa lahat makapagsalita ng ingles.

“Hey, what ngarud is your name?”

“Anti (auntie dapat), will you please ngarud give me extra money for my baon in school.”

“That’s not me ngarud! I did not touch that, no!

Nyahahahaha! May “ngarud” pa. (“Ngarud” is an ilocano expression in comparison with “nga” in tagalog. Like when you say, “Oo nga, e.” In ilocano, you say, “Wen ngarud.”)

‘Yan ang ingles na natutunan ko sa lungsod na kinagisnan ko. Kasama ang mga batang kasing-edad ko. Mga batang mas bata sa akin. Mga batang mas matanda ng konti sa akin. At mga batang umagaw ng laruan kong manika. At ang batang di ko malilimutan – ang batang nagtapon ng caterpillar sa akin.

Ngunit di pala kahabaan ang pagsasama namin ng mga batang aking nabanggit…

Pagkat dahil sa mga di-maiiwasang mga pangyayari (according to my parents…), we have ngarud to go back to La Union, sa Caba, in particular, sa bahay ng aking lolo at lola (mas particular pa)…

At kung gusto mo pa ng mas ilocanong term: Kami ay bumaba mula Baguio patungong La Union.

“Bumaba” is a term used by I don’t know who first used it, kung ang mga taga-Baguio o ang mga taga-low landers exemplifying the height of the two places – mula nga naman sa mataas na lugar, e literal kang bababa, of course, saan pa, kundi sa mas mababang lugar (gets?). Wag na magreklamo. Ganon talaga explanation, non.

To make the story even shorter, lumipat kaming mag-iina (Naiwan ang aking ama sa Baguio dahil may trabaho pa siya doon. ‘Yun ang sabi sa amin. Later ko na lang nalaman ang buong katotohanan… but that’s another story. Di kasama sa ikukuwento ko dito. Kung gusto mong malaman, aba, e di bilhin mo uli ang kasunod ng librong ito! – utakan lang ‘yan…) from Baguio to my grandparents’ old house… big house sa tingin ko dati. Feeling ko nga mansion ‘yun non. Di pala. Maliit lang ako non. Actually di naman ako naging ganon katangkaran, pero I’ve grown tall enough lang para malaman na di pala mansion ang house ni lolo at lola.

Grade 2 ako non. Kalagitnaan ng school year. Kaya naghanap ang aking ina ng paaralang tatanggap ng transferee kahit nahati na ang school year.

Pagod ka na bang magbasa?… Huwag naman sana… intro ko pa lang ‘yun e.

At dito magsisimula ang aking kuwento…

“Uhaaa! Uhaaa! Uhaaa!”

“Babae, Misis. Babae po ang inyong anak.” Ako ‘yun. Ang panganay nina Ding at Dong.

“Kaganda naman ng batang ire!” lolo ko ‘yun.

“Oo nga. At ang puti-puti pa. Aba tatang, tingnan mo at balbon pa. Ganda talaga ng anak ko”, ama ko ‘yun.

Pag-uwi sa bahay… “Totoo nga ang sabi niyo, kaganda ng apo ko, ay!” lola ko po ‘yun.

“Tingnan mo ang talampakan, o. May kurba. Hindi plat (di daw po flat ang talampakan ko. Eh ano ngayon?). Ibig sabihin, masipag itong anak niyo. Malayo ang mararating.” (Ah gano’n po ba? Kaya pala andito pa rin ako sa bayan ng CABA!)

Laking pasasalamat ko sa mga sumusunod

sa mga taong mahal ko at nagmamahal sa akin (mwah!)
sa mga taong nakakaranas ng paminsan-minsang bugso ng aking moods ngunit patuloy sa pag-unawa
sa mga taong kinukulit ko at ayaw kong tantanan (pasensiya na po…)
sa mga taong mahal ko ngunit nakapagdulot ng lungkot sa aking buhay (maghintay kayo ng karma…)
sa mga taong kinaiinisan ko dahil inis din sila sa akin (what you sow is what you reap!)
sa mga taong minamaliit ang aking kakayahan (ako lang po ang maliit at di ang abilidad kong makagawa)
sa mga taong naniniwala sa aking kayang gawin at makamtan (tnx talaga!)
sa mga taong nangingialam sa buhay ng may buhay (in Filipino slang, mga pakialamera!)
sa mga taong walang pakialam sa mga nangyayari sa kanyang paligid (in short, deadma ang drama sa buhay)
sa mga totoong tao, taong nagpapaka-tao at mga hayop na nagbibihis-tao
sa mga taong patuloy na nagmamahal, nabubuhay at sumasamba sa Poong Maylikha.

Salamat din

sa mga pangyayari sa aking buhay – bangungot, saya man o lumbay
sa mga bagay na aking nakikita – totoo man o halusinasyon lamang
sa mga bagay na aking naririnig – nakakasama man o nakakabuti
sa mga bagay na aking niyakap – mga paniniwala, prinsipyo’t paninindigan
sa mga librong aking nabasa, at
sa kanilang mga manunulat na iniidolo ko (patawad kung may mga linya kayong aking kinopya, hindi ko po ito inaari, pagpapatunay lamang po ito na ang inyong mga kaisipan ay kapaki-pakinabang…)

Karagdagang pasasalamat din

sa mga pagkaing nagbibigay lakas sa aking pisikal na katawan,
sa mga pananalitang nagbibigay liwanag sa nag-aagam-agam kong kaisipan
sa mga musikang nagpapagaan sa malulumbay kong araw (kahit paulit-ulit ko itong pinakikinggan)
sa mga tawanang aking naririnig at nagdudulot ng saya sa aking puso
sa mga magaganda at di-kaiga-igayang mga nilalang na aking nakikita (di ko po kayo kinukutsa, kayo ay living proof ng tinatawag na unity in diversity)
sa mga problema ng lipunang pilit pinagtatakpan, ngunit parang basurang nakasusulasok kung sumingaw (literal man o tayutay)
sa mga agiw ng bayan na patuloy sa pagnanakaw, pangongotong, pangungurakot at pagpatay sa kabuhayan ng kapwa Pilipino (mahiya naman po kayo sa mga sarili niyo)
sa mga delubyong kung makabanat ay tila walang umagang sisilay sa bawat nilalang
sa lupa, apoy, hangin, tubig – mga elementong patuloy sa pagbuhay sa bawat himaymay ng aking pagkatao, ng ating pagkatao, sa kabila ng pag-abuso ng ilan sa ating walang magandang inisip kundi ang sariling kapakanan…

Ang bawat letrang nakalimbag sa aklat na ito (i mean virtual book - still a book in the making)ay utang ko sa inyo – mga tao, bagay, hayop, kaganapan, kaisipa’t damdamin, kayo ang inspirasyon ko, ang nagbigay katuparan sa aking simpleng pangarap.

Higit sa lahat, pasasalamat na walang-hanggan ang iniaalay ko sa Inyo, aking Ama, ang aking Panginoon na Maylikha sa lahat ng ito – mga tao, bagay, hayop, kaganapan, kaisipa’t damdamin… ibinabalik ko ng sandaang maka-ulit ang Inyong pagpapala sa kagandahan ng misteryo ng buhay na Inyong hinabi para sa simple Ninyong taga-sunod… AKO.